Konferencja Biblioteki Głównej PŚk "Biblioteka Naukowa w Świecie Cyfrowym i Analogowym" - sprawozdanie

W dniach 13-14 września 2022 r. Biblioteka Główna Politechniki Świętokrzyskiej zorganizowała w podkieleckiej Ameliówce ogólnopolską konferencję pod hasłem Biblioteka naukowa w świecie cyfrowym i analogowym. Miała ona zapewnić uczestnikom możliwość szerszej wymiany poglądów i doświadczeń dotyczących poszukiwania odpowiedzi na nurtujące nas od pewnego czasu pytanie – o miejsce i rolę współczesnej biblioteki naukowej. Obrady plenarne odbyły się w dwóch sesjach rozdzielonych wystąpieniami sponsorów (ARFIDO, EBSCO i PWN) oraz jakże przyjemnymi przerwami kawowymi, obiadowymi i uroczystą kolacją. Na konferencję zgłoszono 12 referatów, ale lista uczestników była znacznie dłuższa i liczyła ponad 50 osób. Tak bogate grono stanowiło niewątpliwie dodatkowy atut spotkania, gdyż reprezentowane były nie tylko uczelnie politechniczne i uniwersytety, ale także instytuty badawcze, akademie, a nawet muzea. Dodatkowo zgłoszone referaty zostały wydane drukiem przed konferencją i wręczone wszystkim uczestnikom, dzięki czemu każdy mógł szczegółowo zapoznać się z pełnymi tekstami siłą rzeczy skróconych wystąpień.

Budynek Politechniki Świętokrzyskiej, w którym mieści się Biblioteka Główna

Dzień Domeny Publicznej

1 stycznia rokrocznie obchodzony jest Dzień Domeny Publicznej. Termin domena publiczna na stałe wszedł do nauki i kultury, na próżno go jednak szukać w polskim prawie autorskim. Zgodnie z jego literą „(…) każdy twórca ma niezbywalne i nieograniczone w czasie prawo do oznaczania każdego jego utworu jego podpisem i zachowania bez zmian formy i treści takiego utworu (zdjęcia, filmu, rysunku, rzeźby, tekstu, itp.). Oznaczenie autora oraz zachowanie formy i treści to części tzw. osobistych praw autora. Oprócz tego autor ma prawa majątkowe, czyli wyłączne prawo do rozporządzania swoim dziełem i żądania wynagrodzenia za wykorzystanie” [1]. Jak się ma do tego koncepcja domeny publicznej? Otóż według niej istnieją utwory niepodlegające ochronie prawnej. Są to między innymi te dzieła, które nigdy nie posiadały praw autorskich, lub takie, które zostały ich pozbawione, np. po upływie 70 lat od daty śmierci ich twórcy. Z takich utworów można korzystać bez ograniczeń, to znaczy bezpłatnie i dowolnie je rozpowszechniać oraz przekształcać, w tym również w celach komercyjnych. Należy jednak przy tym pamiętać, że nadal konieczne jest oznaczenie autorstwa danego dzieła.

Znak Domeny Publicznej

Starodruk przywrócony do życia – konserwacja i digitalizacja starodruku St-54/1-2 ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia

Mamy kolejne dobre wieści z frontu walki o zachowanie naszego regionalnego dziedzictwa kulturowego! Biblioteka Uniwersytecka zakończyła właśnie realizację zadania Konserwacja i digitalizacja starodruku "Dykcyonarz służący do poznania historyi naturalney" (t. 1-2, Kraków 1783) z księgozbioru rodu Ciecierskich h. Rawicz”, w ramach którego cenny starodruk (sygn. St-54/1-2), będący dotychczas destruktem nie nadającym się do udostępniania, został poddany pełnej konserwacji oraz digitalizacji. Zadanie dofinansowano ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę w ramach umowy 596/P-DUN/2018.

Topograficzna Karta Królestwa Polskiego dostępna online

W Bibliotece Uniwersyteckiej zakończono realizację zadania Konserwacja, digitalizacja i udostępnienie online Topograficznej karty Królestwa Polskiego z zasobu Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku, dofinansowanego w ramach umowy nr 656/P-DUN/2017 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę. Zadanie to ukierunkowane było na osiągnięcie dwóch najważniejszych celów. Po pierwsze przeprowadzono trwającą blisko pół roku pełną konserwację mapy, a po drugie dokonano jej cyfryzacji. Pełen koszt zadania wyniósł 112 800,00 zł, w tym 110 800 zł pochodziło z dotacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jego efekty można oglądać na specjalnie przygotowanej w tym celu stronie internetowej oraz za pośrednictwem Podlaskiej Biblioteki Cyfrowej.

Z badań proweniencyjnych: starodruk S-226 z księgozbioru Biblioteki AWSD w Białymstoku

Zasób Podlaskiej Biblioteki Cyfrowej wzbogacił się o cyfrowe kopie trzech starodruków z XVIII w., pochodzących z bogatej kolekcji Biblioteki Archidiecezjalnego Wyższego Seminarium Duchownego. Pierwsze chronologicznie dzieło to Niedziele kaznodzieyskie to iest, kazania na niedziele całego roku od xiędza Stanisława Bielickiego Soc[ietatis] Jesu wypracowane, zaś po skończonych pracach Chrystusowych dla zbawienia naszego wyprasowane w Częstochowie w 1712 r. [1]. Natomiast dwa kolejne tomy to dwie części wydanego w 1793 r. w Supraślu zbioru pt. Kazania niedzielne x. Sebastyana Lachowskiego Societatis Jesu kaznodziei J. K. Mci. Stare druki zostały poddane pełnej konserwacji w ramach projektu zrealizowanego przez Bibliotekę AWSD w Białymstoku w 2007 r.

Karta tytułowa starodruku S-226 ze zbiorów Biblioteki AWSD w Białymstoku.

Delegacja Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku w Mińsku

Przedstawiciele Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku zostali zaproszeni do udziału w wydarzeniach naukowych organizowanych przez Ministerstwo Kultury Republiki Białoruś, Białoruską Bibliotekę Narodową, Fundamentalną Bibliotekę Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego w Mińsku oraz Stowarzyszenie Bibliotekarzy Białoruskich.

Narodowa Biblioteka Białorusi
Fot.: Rubalt (CC BY-SA 4.0), źródło: Wikimedia Commons

Jedenaście starodruków z XVI w. z Biblioteki AWSD już w Podlaskiej Bibliotece Cyfrowej

W sierpniu 2016 r. na naszym blogu podzieliliśmy się dobrą wiadomością, że wieloletnia współpraca między Biblioteką Uniwersytecką im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku a Biblioteką Archidiecezjalnego Wyższego Seminarium Duchownego w Białymstoku przyniosła nowe wymierne korzyści. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dofinansowało projekt Digitalizacja najstarszych starodruków ze zbiorów Biblioteki AWSD w Białymstoku przeznaczony do realizacji w ramach programu Kultura Cyfrowa 2016.

Obchody dziesiątych urodzin Podlaskiej Biblioteki Cyfrowej

9 grudnia 2016 r. w Bibliotece Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku odbyły się uroczyste obchody jubileuszu dziesięciolecia istnienia Podlaskiej Biblioteki Cyfrowej. To pierwsza w regionie biblioteka elektroniczna, utworzona przez Konsorcjum Bibliotek Naukowych Miasta Białegostoku.

O owocnej współpracy Biblioteki Uniwersyteckiej i Biblioteki Archidiecezjalnego Wyższego Seminarium Duchownego w Białymstoku

W maju tego roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego uruchomiło nowy program "Kultura Cyfrowa 2016", którego celem - najogólniej rzecz ujmując - jest dofinansowanie zadań polegających na opracowaniu, digitalizacji i udostępnieniu zasobów dziedzictwa kulturowego szerokiemu gronu odbiorców krajowych i zagranicznych. Z nadarzającej się okazji warto było skorzystać, ale Biblioteka Uniwersytecka ze względów formalnych nie mogła w tym uczestniczyć. Do programu nie mogły aplikować bowiem uczelnie wyższe i ich jednostki organizacyjne. Zgodnie z regulaminem uprawnione do wnioskowania zostały samorządowe instytucje kultury, organizacje pozarządowe oraz kościoły i związki wyznaniowe (w tym ich osoby prawne). W rezultacie zdecydowaliśmy się na realizację wspólnego projektu z Archidiecezjalnym Wyższym Seminarium Duchownym w Białymstoku i jego Biblioteką - naszym wieloletnim partnerem oraz członkiem konsorcjum Bibliotek Naukowych Miasta Białegostoku, które tworzy i zarządza Podlaską Biblioteką Cyfrową. W ciągu ostatniej dekady wspólnymi siłami zdigitalizowaliśmy i udostępniliśmy na platformie ponad 600 dokumentów, stąd współpraca przy projektach kwalifikujących się do programu "Kultura Cyfrowa 2016" wydała nam się oczywista.

Biblioteka Archidiecezjalnego Wyższego Seminarium Duchowne w Białymstoku
źródło: strona AWSD

Korespondencja z Białegostoku sprzed ponad 100 lat

Dostępny na platformie Podlaskiej Biblioteki Cyfrowej tygodnik "Kraj", wydawany w Petersburgu w latach 1882-1906 przez Erazma Piltza [1], zawiera liczną korespondencję nadsyłaną z Białegostoku. Autorem relacji opisujących bieżące wydarzenia w mieście nad rzeką Białą był Franciszek Gliński.

Korespondencja Franciszka Glińskiego z sierpnia 1882 r. ("Kraj" 1882, nr 9, s. 10).