poniedziałek, 15 kwietnia 2019

W poszukiwaniu właściciela XIX-wiecznego sztambucha. O tajemniczym rękopisie ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej

W 2018 r. Biblioteka Uniwersytecka od białostockiego antykwariusza zakupiła XIX-wieczny rękopis. Dokument składał się z zeszytu w formie wydawnictwa książkowego zatytułowanego „Album der Einsamkeit 1870”, zapisanego w większości w języku niemieckim, oraz zestawu luźnych kartek zawierających korespondencję i notatki, również sporządzone w tym języku (z drobnymi wyjątkami w języku polskim). O zakupie tego rękopisu zdecydował fakt, że wpisy i luźne dokumenty, datowane wstępnie na lata 1875-1909, były sporządzona wielokrotnie w Białymstoku, co pozwalało sądzić, że istniały jakieś bezpośrednie, ale wymagające odkrycia, związki autora/właściciela dokumentu z naszym miastem. W związku z tym, że w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej przechowywanych było już kilka rękopisów, zakup z 2018 r. zdecydował ostatecznie o otworzeniu nowej kolekcji w Zbiorach Specjalnych, jaką są rękopisy. Aby opracować zakupiony rękopis, należało przede wszystkim ustalić jego genezę, określić typ treści oraz, co wydaje się najważniejsze, jego autora lub właściciela. Okazało się, że praca nad tymi zagadnieniami przyniosła niespodziewanie bogate efekty, przede wszystkim wzbogacające historię osadnictwa niemieckiego w Królestwie Polskim i na Białostocczyźnie w XIX i XX w. pozwoliły odtworzyć koleje losu właściciela rękopisu oraz przedstawić w precyzyjny sposób jego krąg rodzinny.
Okładka rękopisu o sygn. 1 ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej

piątek, 29 marca 2019

Seminarium PolBiT w Bibliotece Głównej WAT (26.03.2019) - Social media jako element komunikacji i marketingu w bibliotekach akademickich

Seminaria grupy PolBiT (Polskich Bibliotek Technicznych), skupiające się na praktycznych aspektach pracy bibliotekarzy i dotykające najbardziej aktualnych kwestii, mają już dość długą tradycję. Spotkanie zorganizowane 26 marca tego roku w siedzibie Biblioteki Głównej Wojskowej Akademii Technicznej, ze względu na nośną tematykę – wykorzystanie mediów społecznościowych jako narzędzia marketingu i komunikacji w bibliotekach akademickich, przyciągnęło sporą liczbę uczestników także spoza przewidywanej grupy docelowej. Ogółem wzięli w nim udział przedstawiciele ponad dwudziestu instytucji z całego kraju.

czwartek, 7 lutego 2019

Widoki Łomży z księgarni M. Putkowskiego

Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia na początku 2019 r. zakupiła cztery kartki pocztowe z widokami Łomży. Trzy z nich (o nadanych przez wydawcę numerach 180, 181 i 183) przedrukowują kolorowane fotografie przedstawiające: klasztor Panien Benedyktynek, ulicę Zjazd oraz kościół farny (widok od ul. Dwornej). Dzięki informacjom zawartym na rewersie wiemy, że ukazały się one w 1916 r. nakładem łomżyńskiej księgarni M. Putkowskiego, należącej dawniej do M. Rychtera. Są one uzupełnieniem posiadanego przez Bibliotekę albumu Łomża zawierającego 13 widoków Łomży z 1916 r. (numery 194-206), wydane również staraniem M. Putkowskiego. Czwarta zakupiona pocztówka, również kolorowa, zastała wydana przez Kriegsfürsorgeamt w Wiedniu w czasie I wojny światowej i pochodzi z Gloria-Viktoria Album Serie 21/2. Przedstawia panoramę Łomży od strony Piątnicy. Na awersie widnieje napis: Serie 21/2 Oestl. Kriegsschauplatz: Die Festung Lomza.

Widoki Łomży na pocztówkach z I wojny światowej - nowe nabytki Zbiorów Specjalnych

piątek, 25 stycznia 2019

Dzień Domeny Publicznej

1 stycznia rokrocznie obchodzony jest Dzień Domeny Publicznej. Termin domena publiczna na stałe wszedł do nauki i kultury, na próżno go jednak szukać w polskim prawie autorskim. Zgodnie z jego literą „(…) każdy twórca ma niezbywalne i nieograniczone w czasie prawo do oznaczania każdego jego utworu jego podpisem i zachowania bez zmian formy i treści takiego utworu (zdjęcia, filmu, rysunku, rzeźby, tekstu, itp.). Oznaczenie autora oraz zachowanie formy i treści to części tzw. osobistych praw autora. Oprócz tego autor ma prawa majątkowe, czyli wyłączne prawo do rozporządzania swoim dziełem i żądania wynagrodzenia za wykorzystanie” [1]. Jak się ma do tego koncepcja domeny publicznej? Otóż według niej istnieją utwory niepodlegające ochronie prawnej. Są to między innymi te dzieła, które nigdy nie posiadały praw autorskich, lub takie, które zostały ich pozbawione, np. po upływie 70 lat od daty śmierci ich twórcy. Z takich utworów można korzystać bez ograniczeń, to znaczy bezpłatnie i dowolnie je rozpowszechniać oraz przekształcać, w tym również w celach komercyjnych. Należy jednak przy tym pamiętać, że nadal konieczne jest oznaczenie autorstwa danego dzieła.


Znak Domeny Publicznej

czwartek, 20 grudnia 2018

Starodruk przywrócony do życia – konserwacja i digitalizacja starodruku St-54/1-2 ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia

Mamy kolejne dobre wieści z frontu walki o zachowanie naszego regionalnego dziedzictwa kulturowego! Biblioteka Uniwersytecka zakończyła właśnie realizację zadania Konserwacja i digitalizacja starodruku "Dykcyonarz służący do poznania historyi naturalney" (t. 1-2, Kraków 1783) z księgozbioru rodu Ciecierskich h. Rawicz”, w ramach którego cenny starodruk (sygn. St-54/1-2), będący dotychczas destruktem nie nadającym się do udostępniania, został poddany pełnej konserwacji oraz digitalizacji. Zadanie dofinansowano ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę w ramach umowy 596/P-DUN/2018.

piątek, 30 listopada 2018

Zakładka do książki sprzed stu lat

Podczas robienia porządków w księgozbiorze Zbiorów Specjalnych można natrafić na wiele ciekawych pamiątek po dawnych właścicielach poszczególnych woluminów. Główne znaleziska to oczywiście wszelkiego rodzaju znaki proweniencyjne – podpisy, dedykacje, pieczątki. Zdarzają się jednak od czasu do czasu pamiątki innego rodzaju, jak chociażby zakładki do książek. Jedna z nich zachowała się w wydanym w 1843 r. Kazaniu Świętego Grzegorza biskupa nazyznzenskiego o miłości ku ubogim, pochodzi jednak dopiero z początku XX w. Ową zakładką jest winieta reklamowa apteki Romualda Gronowskiego w Białymstoku.

Winieta reklamowa apteki Romualda Gronowskiego z lat 1903-1908
zachowana w jednej z książek ze Zbiorów Specjalnych Biblioteki Uniwersyteckiej