czwartek, 10 lutego 2022

Z Białegostoku do Saint-Martin-de-Ré - o ciekawej karcie pocztowej ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej

Ubiegły rok minął nam przede wszystkim pod znakiem przeprowadzki do nowego gmachu. Wiele miesięcy trwało przenoszenie zbiorów, meblowanie pokoi biurowych, ustawianie czytelni i ogólne urządzanie budynku, abyśmy od nowego roku akademickiego mogli zacząć przyjmować w nim użytkowników. Dlatego cicho zrobiło się też i na naszym blogu. Mimo to równolegle do prac przeprowadzkowych wciąż realizowaliśmy nasze podstawowe zadania takie jak gromadzenie, w tym również uzupełnianie kolekcji zbiorów specjalnych. W 2021 r. powiększyła się ona o kilka wartościowych obiektów, z których chcemy zaprezentować Wam kartę pocztową o sygn. Gr-1594, wysłaną z Białegostoku pod datą 10 maja 1910 r. W niniejszym tekście podejmiemy próbę ustalenia okoliczności jej wysłania (i wykonania) oraz personaliów nadawcy.

Fragment karty pocztowej z 1910 r. ze zbiorów BU (Gr-1594) z widocznym adresem MM Guillet, magasin de peinture, Saint-Martin-de-Re, Ch. Inferieur, France
Fragment karty pocztowej z 1910 r. ze zbiorów BU (Gr-1594)

poniedziałek, 6 grudnia 2021

Franciszek Gliński (1850-1926) i jego korespondencja prasowa z Białegostoku - Podlaskie Forum Bibliotekarzy, 25.11.2021

25 listopada 2020 r., po dłuższej przerwie spowodowanej epidemią COVID-19 oraz przeprowadzką Biblioteki Uniwersyteckiej do nowego gmachu, odbyło się spotkanie z cyklu Podlaskie Forum Bibliotekarzy. Referat pod tytułem Franciszek Gliński (1850-1926) i jego korespondencja prasowa z Białegostoku wygłosił mgr Wiesław Wróbel z Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia. Tematyka wystąpienia związana była z badaniami realizowanymi przez autora, historyka regionalistę i bibliotekarza, który od wielu lat zbiera materiały źródłowe do biografii Franciszka Glińskiego, w tym korespondencję nadsyłaną przez niego do czasopism ukazujących się w Królestwie Polskim i Rosji. Nową, uzupełnioną biografię Glińskiego mgr Wróbel przedstawił po raz pierwszy w 2014 r. na łamach „Rocznika Białostockiego”. Już wówczas zwrócił uwagę na jego aktywność korespondencyjną oraz wydawniczą, która w szczególny sposób uzupełniała wiedzę na temat przeszłości Białegostoku. Jednak dopiero masowe udostępnienie wersji cyfrowych większości czasopism ukazujących się przed 1918 r. w Królestwie Polskim i Rosji, a także możliwości wyszukiwawcze oferowane przez biblioteki cyfrowe nie tylko ułatwiły dotarcie do korespondencji Glińskiego, lecz także w pełni ukazały skalę jego działalności na przestrzeni kilku dekad.

Franciszek Gliński jako członek Zarządu Miejskiego w 1912 r.

piątek, 18 grudnia 2020

Nieznane rękopisy Feliksa Schobera w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej

Na początku lat 80. XX w. do Biblioteki Głównej ówczesnej Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku trafił pokaźny księgozbiór dr. Bronisława Wieczorkiewicza (1904-1974), profesora zwyczajnego Uniwersytetu Warszawskiego, wybitnego językoznawcy i prekursora polskiej socjolingwistyki. Co ciekawe, wśród przekazanych do Białymstoku woluminów, głównie XIX- i XX-wiecznych publikacji, znalazło się kilkanaście różnych rękopisów, wśród których na szczególną uwagę zasługują trzy bruliony zawierające niepublikowane wcześniej sztuki oraz notatki i wiersze Feliksa Schobera, warszawskiego aktora, tłumacza i komediopisarza, sporządzone w latach 1863-1866, a więc w okresie, gdy rozpoczynał on pracę w Warszawskich Teatrach Rządowych.
 
Feliks Schober („Biesiada Literacka” 1879, nr 191).

piątek, 16 października 2020

Noc Bibliotek 2020 - sprawozdanie

W tym roku Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia po raz pierwszy wzięła udział w ogólnopolskiej akcji Noc Bibliotek, przypadającym na 10 października święcie bibliotek oraz miłośników książek. Wydarzenie jest organizowane przez Centrum Edukacji Obywatelskiej i odbywa się od 2015 roku. Biorą w nim udział wszystkie typy bibliotek – od szkolnych po naukowe. W ten sposób zachęcają one do korzystania z posiadanych przez siebie zbiorów, pokazując jednocześnie, że są najbardziej otwartymi i dostępnymi instytucjami kultury, a ich oferta jest przeznaczona dla osób w każdym wieku.


poniedziałek, 31 sierpnia 2020

Cztery lata "Egzemplarza (nie)obowiązkowego" - krótkie podsumowanie z okazji Światowego dnia blogera (31 sierpnia)

Wcale nie tak dawno temu, ale cztery lata temu, i nie w odległej galaktyce, ale tu w Bibliotece Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia został uruchomiony nasz biblioteczny blog zatytułowany „Egzemplarz (nie)obowiązkowy”. Dnia 28 czerwca 2016 r. utworzyliśmy pierwszy post „Witamy”, w którym krótko i konkretnie określiliśmy charakter naszej działalności. Blog został założony – pisaliśmy – z potrzeby stworzenia platformy do prezentowania zainteresowań naukowych oraz pracy, badań i działalności Biblioteki Uniwersyteckiej. Natomiast nazwa bloga miała nawiązywać do terminologii bibliotekarskiej, a przedrostek „nie” sugerować, że naszym zamiarem jest zabawa nauką i bibliotekarstwem oraz nowoczesne i przystępne promowanie licznych, chociaż często niezauważonych, dokonań Biblioteki Uniwersyteckiej oraz jej pracowników. Myślę, że w ciągu tych czterech lat spełniliśmy nasze cele i zamierzenia, a przypadający dziś (31 sierpnia) Światowy dzień blogera to dobry moment na krótkie podsumowanie. 




środa, 22 kwietnia 2020

Najstarsze zdjęcie "uliczne" Białegostoku?

Dzieje białostockiej fotografii przed 1939 r. zostały już dość dobrze rozpoznane. Istnieją na ten temat obszerne opracowania powstałe na bazie źródeł archiwalnych, pozwalających na rekonstrukcję pochodzenia, życia codziennego i pracy miejscowych fotografów, oraz stosunkowo licznie zachowanych fotografii, dzięki którym możemy przyjrzeć się starym technikom sztuki „rysunku światłem” oraz zachodzących w nim zmianom. Szczególnie ciekawe historie dotyczą złotego wieku fotografii studyjnej, kiedy to była ona zajęciem dostępnym nielicznym, drogim i wymagającym przynajmniej kilku lat praktyki. Taka sytuacja zaczęła ulegać zmianie na przełomie XIX i XX w., gdy na rynku pojawiły się tanie, małe i łatwe w obsłudze aparaty skrzynkowe, np. typu Kodak Brownie. Uwolniły one fotografię z okowów rzemiosła i atelier, oddając ją w zasadzie w ręce  każdego (wówczas też utrwaliło się skojarzenie, że zdjęcia się „pstryka”). Zmiana ta była możliwa głównie dzięki rozwojowi technik fotograficznych, a zwłaszcza wynalazkowi kliszy celuloidowej, która zastąpiła drogie techniki płyt mokrych (technika kolodionowa) i suchych (technika bromo-żelatynowa). Taką kliszę w formie rolki należało tylko załadować do aparatu, a po jej skończeniu oddać do fotografa w celu wywołania i wykonania odbitek na papierze fotograficznym.

Fragment zdjęcia wypadku na Placu Bazarnym z 1912 r. (źródło: zbiory BU)

piątek, 3 kwietnia 2020

Unikatowe zdjęcie kościoła parafialnego w Białymstoku z końca XIX w. w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej

W pierwszym kwartale 2020 r. Zbiory Specjalne Biblioteki Uniwersyteckiej wzbogaciły się o ciekawy dokument graficzny (sygn. Gr 1583 i Gr 1584) – naklejone na jedną tekturkę dwie fotografie przedstawiające tzw. stary kościół farny w Białymstoku. Zostały one wykonane przed 1900 r., na co wskazuje fakt, że widoczna na zdjęciach świątynia nie posiada „przybudówki” w formie neogotyckiej katedry projektu arch. Józefa Piusa Dziekońskiego, którą wybudowano w latach 1900-1905.
Oczywiście nie brakuje fotografii przedstawiających białostocki kościół parafialny w końcówce XIX w. Wystarczy przytoczyć przykład zdjęcia z początku lat 80. XIX w. nieznanego autorstwa, stanowiącego część cyklu najstarszych widoków miasta [1], czy fotografii wykonanej przez Józefa Sołowiejczyka do albumu Widoki miasta Białegostoku, ofiarowanego latem 1897 r. carowi Mikołajowi II w czasie jego wizyty w mieście [2]. Na należącym do Zbiorów Specjalnych dokumencie graficznym również znalazł się widok świątyni od strony Placu Bazarnego (jak wówczas nazywano Rynek Kościuszki), ale tym, co tak naprawdę zachęciło nas do zakupu, była druga fotografia. O ile nam wiadomo, jest to pierwsze i jedyne znane zdjęcie przedstawiające wnętrze kościoła przed jego przekształceniem w związku z budową neogotyckiej „przybudówki”!

Zdjęcia kościoła parafialnego w Białymstoku z końca XIX w.